ખુદા જબ દેતા હૈ તો…વાંચો અચાનક મળેલા વારસાની વાતની કહાની

Stock image of ecstatic woman trying to catch falling money

ખુદા જબ દેતા હૈ તો…

ચાર ઘરનું કચરા પોતા અને વાસણ ઉટકવાનું કામ પતાવી શારદા જ્યારે બપોરે સાડાબાર વાગ્‍યે ઘરે પાછી ફરી ત્‍યારે ચારેય છોકરાવ ભૂખ્‍યાડાંસ બેઠા હતા. જેથી શારદા ઘરે આવી કે ચારેય બાળકો એને વીંટળાઇ વળ્યા: ‘મમ્‍મી, ખૂબ ભૂખ લાગી છે.. તું જલ્‍દી જમવાનું બનાવને! હવે તો રહેવાતું નથી. …‘

અગિયાર વરસની મોટી દીકરી પરૂલે કહ્યું, ‘મમ્‍મી ઘરમાં કંઇ નાસ્‍તો પણ નથી અને ભઇલો ક્યારનો રોવે છે.‘ નાની દીકરી મનીષા પુછી રહી, ‘મમ્મી, રાતનુંય કંઇ વધ્‍યું નથી?‘

સવારના સાત વાગ્‍યામાં દફતરપેટી તૈયાર કરી સ્‍કુલે મોકલી દીધેલા ચારેય છોકરાવ બાર વાગ્‍યે સ્‍કુલેથી છૂટીને ઘરે પહોંચી ગયા પછી ખાવાનું શોધતા હોય છે. છોકરું સાત થી બાર વાગ્‍યા સુધી શારીરિક અને માસિક શ્રમ કર્યા પછી ભૂખ્‍યું થાય જ! પણ ઘરમાં કશું જ હોતું નથી. ચાર ઘરમાંથી બે ઘર એવા છે કે ક્યારેક એ લોકો નાસ્‍તો કરવા બેઠા હોય અને ઠામ વાસણ કરવા શારદા ત્‍યાં પહોંચી હોય પછી નાસ્‍તાની એક ડીશ શારદાને અંબાવે છે. શારદા એ નાસ્‍તો એ લોકોની નજર ચૂકાવીને પ્‍લાસ્ટિકના ઝભલાંમાં નાખી સાડલાની બેવડમાં સંતાડીને ઝભલું કમરે ખોસી દે છે. બીજે દિવસે સ્‍કુલે જતા ચારેય બાળકોના નાસ્‍તાના બોક્સમાં ભરી આપે છે… ક્યારેક વળી મમરાની થેલી લેતી આવે છે અને ચપટી સેવ નાખી આછું પાતળું વઘારી નાસ્‍તાનો ડબ્‍બો ભરી દે છે…! પણ હમણાંથી એ પણ થતું નથી. ચારેય ઘરના થઇને પંદરસો રૂપરડીનો પગાર આવે છે એમાં શાકભાજી, કરિયાણું, લાઇટબિલ, ઘરનું ભાડું… કોના દેવા ને કોના બાકી રાખવા?

.

એ ચારેય બાળકોના ચહેરા સામે તાકી રહી. નાનો દીકરો પૂછે છે, ‘મમ્‍મી, ક્યારેક તો તું બરફી, ટોપરાપાક કે ચેવડો પેંડાય નાસ્‍તામાં આપે છે અને ક્યારેક લંચ બોક્સ સાવ ખાલી મૂકી દે છે. રિશેષમાં અમે લંચબોક્સ ખોલીએ અને ખાલી નીકળે ત્‍યારે કેવું રડવું આવે છે? શા માટે તું આવું કરે છે મમ્‍મી? બોલને.‘

‘શું બોલું?‘ શારદા આ પ્રશ્ન જાતને કરે છે અને એનું કાળજું રડી ઊઠે છે. એ કશું બોલી શકતી નથી. વારાફરતી ચારેય છોકરાવના માથામાં વ્‍હાલપથી હાથ ફેરવતી રહે છે. નાનો પુત્ર પૂછે છે, ‘મમ્‍મી, કંઇ ખાવાનું લાવી કે નહીં?‘

આંસુ સભર આંખો ઓસરીની આસપાસ ફરી વળી. જ્યાં એક કપડા સીવવાનો સંચો હતો પણ ભાંગ્‍યૂ તૂટ્યું ટેબલ ખાલી હતું. ટેબલ ઉપર બેસનારો તો કોણજાણે સાધુઓની કઇ જમાતમાં ફરતો હશે કોને ખબર? દસ દિવસ વીતી ગયા છે, પણ ધણીનો પતો નથી. અને કદાચ હોય તોય શું ફેર પડવાનો હતો? ટાઇમ થાય એટલે બે ટંકની જમવાની થાળી માંગી લે છે. માની સ્થિતિને દીકરી પારખી લે છે. પારૂલ શારદાનો હાથ પકડીને પૂછે છે ‘મમ્‍મી! પપ્‍પા ક્યારે આવશે?‘

પીડા અંતે ગુસ્‍સો બનીને ધસી આવી: ‘તારો બાપ જાય છે ત્‍યારે કહીને નથી જતો. જણ્‍યાની જંજાળ આદરીને એ તો છૂટો થઇ ગયો અને મારી ડોકે, ધૂંસરી બાંધતો ગયો. વેઠની વૈતરણી તો મારે પાર કરવાની રહી. તમે બધા કટકે કટકા કરીને મને પૂરી કરી નાંખો. સમજ્યા?‘

બાળકો શારદાના રૌદ્ર સ્‍વરૂપથી ડઘાઇ ગયા. પોક મૂકીને શારદા રડી પડી. શારદાનો આજનો રડવાનો અવાજ હૈયાને ફાડીને આવ્‍યો હતો. દિવસો, નહીં પણ વર્ષોની પીડાનું આક્રંદ કાળજું ચીરીને આજે આવતું હતું. પડખે રહેતા શાંતામાં દોડીને આવ્‍યા: ‘અરે, શું થયું શારદા?‘

ઉભડક પગે બેસીને રડી રહેલી મા સામે ચારેય છોકરાવ શિયાવિયા થઇને ઊભા હતા. શાંતામાં એ પળમાં પરિસ્થિતિ માપી લીધી. ચારેય છોકરાને પોતાના ઘરે લઇ ગયા. એ પણ કંઇ એવા સુખી નહોતા. દીકરો હીરા ઘસતો હતો. મહીને દાડે ત્રણ-ચાર હજારનું કામ કરતો હતો. ચાર થાળી પરસીને ગરમ ગરમ બાજરાના રોટલાના અડધા અડધા ચાર ફાડિયાની સાથે ગોળ આપી દીધો. ચારેય ભૂખ્‍યા જીવ, ભૂખ સંતોષવા લાગી ગયા.

કોઇનો કોમળ હાથ પીઠને અડ્યો ત્‍યારે શારદા પડખું ફરી. નાનો દીકરો પીઠ ઉપર હાથ ફેરવતો કહી રહ્યો હતો, મમ્‍મી, તું ચિંતા નહીં કરતી અમે શાંતાબાને ત્‍યાં જમી લીધું છે.‘ આટલું કહીને બાળકો રમવા લાગી ગયા. બાળકોને જોઇને ફરીવાર એની આંખમાં આંસુ ધસી આવ્‍યા. શારદા સ્‍વરૂપવાન, નમણી અને સુંદર હતી. એને માટે એક કરતા એકવીસ મુરતિયા તૈયાર હતા પણ એ સમયે મુંબઇથી દરજીકામ શીખીને આવેલો ધનરાજ ન્‍યાતમાં ઘરે ઘરે ચર્ચાનું કેન્‍દ્ર બની ગયો હતો. કોઇ એવા ચોઘડિયે શારદાના બાપુજીએ, પોતાની દીકરીનું માંગુ નાખ્‍યું. શારદા ધનરાજ આગળ રજુ થઇ અને મુંબઇમાં ફઇબાને ત્‍યાં રહીને દરજીકામ શીખતા શીખતા ધનરાજને પોતાની વૈજ્યંતિમાલા શારદામાં દેખાણી. એણે હા પાડી એટલે આવો મોકો ચૂકાય નહીં એ હેતુથી જ ‘ચટ મંગની પટ બ્‍યાહ‘ કહેવત અનુસાર શારદાને સાસરે વળાવી દીધી. ન જોયું ઘર કે ન જોયો વર! લગન પ્‍છી ખબર પડી કે, ધનરાજમાં ‘મુંબઇ બ્રાન્‍ડ દરજીકામનો કારીગર‘ સિવાય કોઇ લાયકાત નહોતી. મોડે સુધી કોઇ મંદિરે ચાલતા ભજનમાં મસ્‍ત થઇને બેસી રહેવું અને અડધી રાત્રે ઘરે આવીને મોડે ઊઠવું. ચા પી, તમાકુ ચડાવી, એકાદ બુશકોટને બાંય ચડાવી, અડધો પડધો સીવી સૂઇ જવું. વળી કોઇ બાવા સાધુની જમાતમાં ચાલ્‍યા જવું… ઘરે ફૂલ જેવી પરણેતર પતિની અડધી રાત સુધી રાહ જોઇને ફળફળતો નિ:શ્વાસ નાખીને સૂઇ જતી. ક્યારેક પતિ નામના સુખના બે ચાર છાંટા ચાખવા મળ્યા. બાકી તો, એ, એની મસ્‍તી, જમાત અને ગાંજાનું બંધાણ! ગાડું છ મહિના સરખું ચાલ્‍યુ બાકી તો, પતિ પંદર દિવસે બેચાર રાત્રિ પુરતો ઘરે આવતો! લઘરવઘર કપડાં, ચડી ગયેલી દાઢી… શારદા રડી પડતી પણ અત્‍યાર સુધી બાપને કશી વાત નહોતી કરી. આમ ને આમ ચાર સંતાનો થઇ ગયા, પણ એની પરવરિશ કરવાની એક બાપને ક્યાં તમા હતી? એ તો પડ્યો રહેતો ગીરનારની કોઇ ગુફામાં, ડુંગરોની કોઇ કંદરામાં…!

વર્ષો વીતતા ચાલ્‍યા. હતા એ બધા છૂટી ગયા. મુંબઇ થી લાવેલો સંચો, શારદાની આંખોના સપનાનો સાક્ષી બની રહ્યો. અંતે થાકીને ચાર ઘરના વાસીદા કરવા લાગી. સતત ગરીબાઇ…  અભાવ… શારદા શાંતાબા આગળ રડી પડતી.

એક દિવસ શાંતાબા સમાચાર લાવ્‍યા: ‘ બેટા, શારદા. દેરાસર વાળી શેરીમાં એક માજીને ૨૪ કલાક કામવાળીની જરૂર છે. ચારેય છોકરાવ મુંબઇ છે. માજી એકલા છે. રૂપિ‍યા ત્રણ હજાર આપશે. પગાર ઉપરાંત તારા ચારેય છોકરાનું પેટ પણ ઠરી શકશે.

અને પહેલી તારીખથી એ ત્‍યાં જવા માંડી. ઘર વિશાળ, જૂનવાણી હતું. ઉપર-નીચે ચાર ચાર ઓરડા હતા. પણ મૂળ તો માજીને બે ટાઇમ જમાડવા પૂરતું જ હતું. બચપણથી જ મા ગુમાવનાર શારદાને જાણે મા મળી ગઇ. હવે તો એના છોકરા માટે પણ માજી અહીંથી જ જમવાનું ટિફિનમાં ભરીને લઇ જવાનું કહેતા. ધીરે ધીરે મા-દીકરી જેવી માયા બંધાઇ ગઇ…

એકવાર અમદાવાદથી માજીની એકની એક દીકરી  માતાને મળવા આવીસ પણ અઠવાડિયું બોકાઇને જ્યારે એ પાછી વળી ત્‍યારે શારદાને બાથ ભરીને રડતી રડતી કહેતી હતી: ‘આવતે ભવ મને મા તરીકે તો એ જ મળે, પણ ભગવાન મને એક બહેન આપે, એ તું જ હો…‘ અને ગઇ ત્‍યારે એક હજાર એક રૂપિ‍યા છોકરાના અભ્‍યાસના ખર્ચ પેટે આપતી ગઇ. દિવસો પસાર થવા લાગ્‍યા. છોકરા મોટા થવા લાગ્‍યા. ક્યારેક શાંતાબા મળતા ત્‍યારે, હળવી થયેલી શારદાની આર્થિક પરિસ્થિતિ જોઇને રાજી થતાં. ધનો હવે ગંજેરી બની ગયો હતો. ક્યારેક આવતો અને ચાલ્‍યો જતો!

એવામાં એક ઘટના ઘટી. એક લગ્‍નપ્રસંગે એક રાત પૂરતું બહાર જવાનું શારદાને થયું અને રાત્રે પેશાબ પાણી કરવા ઊઠેલા માજી ફર્શ ઉપર પડ્યાં. થાપાનું હાડકું તૂટી ગયું. કોઇએ સમાચાર આપ્‍યાં એટલે શારદા દોડતી આવી. દવાખાનામાં દાખલ કર્યા દીકરી-જમાઇ આવ્‍યા પણ છોકરા ન આવ્‍યા. ઓપરેશનથી થાપાના હાડકામાં પ્‍લેટ બેસાડી. શારદાએ સારવારમાં જીવ રેડી દીધો. ખભાનો ટેકો આપીને અઢી મહીને માજીને ચાલતા કરી દીધા.

એક દિવસ શારદાને બાથમાં લઇને માજીએ કહ્યું: ‘મારી સગી દીકરી કે વહુ પણ આટલી સેવા ન કરી શકી હોત બેટા, એવું તે ક્યું ઋણ આપણી વચ્‍ચે પભવનું રહ્યું હશે કે આ ભવે આપણે મળવાનું થયું?‘ જવાબમાં શારદાએ આકાશ તરફ આંગળ. ઉંચી કરીને કહ્યું: ‘મારે પણ માના પ્‍યારનો લ્‍હાવો લેવો હતો! કદાચ તું ન મળી હોત તો હું પણ આ ભવે તરસી જ રહી હોત!‘

અચાનક, એક દિવસે માજીએ આંખો મીચી દીધી.ચિર નીંદ્રામાં પોઢી ગયા. શારદા ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડી. ચારેય પુત્રો આવ્‍યા. બાર દિવસ લૌકિક વ્‍યવહાર અને ‍િધિવિધાનમાં વીતી ગયા. બારમા દિવસે વકીલની હાજરીમાં માજીનો કબાટ ખોલાયો. અંદરથી ફીક્સ ડિપોઝિટની રસીદોઅને એક બંધ કવર નીકળ્યું. ચારેય ભાઇઓએ બહેન બનેવીની હાજરીમાં કવર ખોલ્‍યું તો અંદરથી વિલ નીકળ્યું. વકીલે વિલ વાંચ્યુ અને ઉપસ્થિત સગાવહાલાની આંખો પહોળી થઇ ગઇ. એકાવન હજાર રૂપિ‍યા રોકડા સગી દીકરીને, અને એકાવન હજાર રૂપિ‍યા રોકડા શારદાના ચારેય છોકરાને માજીએ આપ્‍યા હતા. બે માળવાળુ ‘નાણાવટી ભૂવન‘ માજીએ પોતાની દીકરી ગણીને શારદાને આપ્‍યું!

પંચોતેર લાખની બજાર કિંમતનું ‘નાણાવટી ભૂવન‘ શારદાએ લેવાની ના પાડી ત્‍યારે માજીના ચારેય છોકરાઓએ ખાનદાની ખખડાવતા કહ્યું: ‘નહીં બહેન, હવે ના નહીં પાડતી. નહીંતર બાના આત્‍માને દુ:ખ લાગશે…‘ અને મકાનના કાગળિયા હાથમાં લેતી વખતે શારદા રડી રહી હતી ત્‍યારે ફોટામાં, મા, મીઠડું હસી રહી હતી!

લેખક : યોગેશ પંડ્યા 

અવનવી વાર્તાઓ વાંચવા લાઇક કરો અમારું પેજ : ” જલ્સા કરોને જેંતીલાલ”

 

ટીપ્પણી

Ad Slot 4 – Below Bottom Related Article Block