આજે અમે ક્લીઅર કરવાના છે તમારી મોતિયા સાથે જોડાયેલી કેટલીક માન્યતાઓ…

વર્લ્ડ હેલ્થ ઑર્ગેનાઇઝેશનનું એક પ્રણ છે વિઝન ૨૦૨૦ : જોવાનો હક. એમાં રોગોને લીધે આવતા અંધાપાને રોકવાનું કામ સમગ્ર દુનિયામાં કરવામાં આવી રહ્યું છે. મોતિયો દુનિયામાં અંધાપા માટેનું મુખ્ય અને પહેલા નંબરનું કારણ જોવા મળે છે. ભારતમાં પણ એ એટલું જ સત્ય છે. ૨૦૨૦ સુધીમાં અંધાપો મોટા પ્રમાણમાં દૂર કરવો હોય તો મોતિયાને કારણે ઊપજતો અંધાપો સૌથી પહેલાં દૂર કરવો જરૂરી છે. ઇન્ડિયન જર્નલ ઑફ ઑપ્થેલ્મોલૉજી મુજબ ભારતમાં મોતિયાને કારણે ૨૦૦૧માં દૃષ્ટિહીન થયેલી વ્યક્તિઓની સંખ્યા ૭.૭૫ મિલ્યન હતી, જે ૨૦૨૦ સુધીમાં ૮.૨૫ મિલ્યન જેટલી વધી જશે. એનું કારણ એ જણાવવામાં આવ્યું કે પચાસ વર્ષની ઉપરના લોકોની જનસંખ્યા આટલાં વર્ષોમાં વધતી આવી છે. આમ ૨૦૨૦ સુધીમાં મોતિયાને કારણે આવતો અંધાપો રોકવાનું કામ પૂરું થતું દેખાય એમ નથી. મોતિયો એક એવો રોગ છે, જેનું નામ લઈએ તો આંખે પાટાવાળા ચહેરાઓ અને પેલાં કાળાં ચશ્માં નજર સામે તરી આવે. જોકે છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં મોતિયાની સર્જરીમાં ઘણા મોટા ફેરફારો આવ્યા છે. આ સર્જરીનો સક્સેસ-રેટ પણ પહેલાં કરતાં ઘણો વધી ગયો છે.

ઉંમરને કારણે થતો મોતિયો છે એ સૌથી સામાન્ય મોતિયો છે. આંખનો લેન્સ જ્યારે ઘરડો થાય ત્યારે એના કોષો મરવા લાગે છે અને એ કોષો એકત્ર થઈ જાય છે, જેને લીધે એ લેન્સ પીળો થઈ જાય છે અને ધૂંધળો બની જાય છે. એને કારણે વ્યક્તિને ધૂંધળું દેખાય છે અને ચિત્ર સ્પષ્ટ બનતું નથી. શરૂઆતમાં ચિહ્નો પ્રબળ હોતાં નથી. ધીમે-ધીમે પરિસ્થિતિ વણસતી જાય છે અને ચિહ્નો પ્રબળ બનતાં જાય છે. મહત્વની વાત એ છે કે આ રોગ અને એની સર્જરી વિશે લોકોમાં અમુક પ્રકારની ખોટી ધારણાઓ બંધાઈ જાય છે. કેટલીક સામાન્ય ગેરમાન્યતાઓ વિશે આજે સ્પષ્ટતા મેળવીએ વિઝન આઇ સેન્ટર, જુહુના ઑપ્થેલ્મોલૉજિસ્ટ ડૉ. હિમાંશુ મહેતા અને હિન્દુજા હેલ્થકૅર સર્જિકલ, ખારના કન્સલ્ટન્ટ ઑપ્થેલ્મોલૉજિસ્ટ, વિટ્રિઓ-રેટિનલ સજ્ર્યન અને યુવિઆઇટિસ સ્પેશ્યલિસ્ટ ડૉ. નિશાંત કુમાર પાસેથી.

ગેરમાન્યતા – ૧ : મોતિયો ફક્ત વૃદ્ધ લોકોને જ થાય

હકીકત : મોતિયા પાછળ આમ તો ઘણાં કારણો જવાબદાર હોય છે, જેમાં ઉંમર એક મહત્વનું કારણ છે. મોટી ઉંમરે માણસને મોતિયો થતો હોય છે, પરંતુ એવું જરૂરી નથી કે મોટી ઉંમરે જ આ રોગ થાય. અમુક કેસમાં બાળકોને પણ આ રોગ થઈ શકે છે. આ સિવાય ડાયાબિટીઝ, આંખમાં ઇન્જરી, અમુક પ્રકારની દવાઓ પણ મોતિયાના કારક હોય શકે છે.

ગેરમાન્યતા – ૨ : મોતિયો એની મેળે ઠીક થઈ શકે છે

હકીકત : મોતિયો ક્યારેય પાછો જતો રહેતો નથી. એક વાર મોતિયો થયો એટલે એ સંપૂર્ણ લેન્સ પર અસર કરવાનો જ છે. એવું જરૂર થઈ શકે કે સ્મોકિંગ બંધ કરીએ, બૅલૅન્સ ડાયટ લેતા હોઈએ, સનગ્લાસિસ પહેરીને અલ્ટ્રાવાયલેટ કિરણોથી બચીએ તો એવું થઈ શકે કે મોતિયો એકદમ ઝડપથી વધે નહીં. પરંતુ જો એમ સમજતા હોઈએ કે એ જાતે ઠીક થઈ જશે તો એ ખોટું છે.

ગેરમાન્યતા – ૩ : દવાઓ કે આંખનાં ટીપાં વડે મોતિયો ઠીક થઈ શકે

હકીકત : કોઈ પણ પ્રકારની દવા સાથે મોતિયો ઠીક થઈ શકે નહીં. વળી આ એક પ્રોગ્રેસિવ રોગ છે એટલે કે ધીમે-ધીમે એ વધતો જાય છે. મોતિયાનો પ્રોગ્રેસ પણ કોઈ દવા અટકાવી શકે નહીં. આંખની ઉંમર થાય એટલે મોતિયો આવે છે. જેમ ઉંમરને રોકી શકાતી નથી એમ મોતિયાને પણ રોકી શકાય નહીં. મોતિયા માટે સર્જરી જ કરવી પડે છે, સર્જરી સિવાય એનો કોઈ ઉપચાર નથી.

ગેરમાન્યતા – ૪ : નજીકનાં કામો કરવાથી મોતિયા પર ખરાબ અસર પડે

હકીકત : ઘણા લોકોને મોતિયો હોય ત્યારે સિલાઈ કે વાંચન જેવાં કામો તે મૂકી દે છે. તેમને લાગે છે કે આવાં નજીકનાં કામો કરવાથી મોતિયો વધુ બગડશે, પરંતુ હકીકત એ છે કે મોતિયો તમે આંખને કઈ રીતે વાપરો છો એના પર થતો નથી. ઊલટું એવું ચોક્કસ બને કે નજીકનાં કામો કરતા હોઈએ ત્યારે જોવામાં પડતી તકલીફથી અંદાજ આવે છે કે મોતિયો હોઈ શકે છે.

ગેરમાન્યતા – ૫ : મોતિયાની સર્જરી કર્યા પછી ચશ્માં પહેરવાની જરૂર રહેતી નથી

હકીકત : જે વ્યક્તિને ચશ્માં છે જ તે વ્યક્તિને લાગે છે કે મોતિયાનું ઑપરેશન કર્યા પછી તેને ચશ્માં પહેરવાની કોઈ જરૂર નથી. પરંતુ હકીકત એ છે કે તમારે કયા પ્રકારનો લેન્સ નખાવવો છે એ બાબતે ડૉક્ટર સાથે પહેલેથી સ્પષ્ટ કરી લેવું જોઈએ. મોતિયાના ઑપરેશનમાં કયો લેન્સ નાખ્યો છે એ મુજબ કહી શકાય કે નજીકનાં કે દૂરનાં ચશ્માં હજી પહેરવાં પડશે કે નહીં. બીજું એ કે મોતિયા પછી પણ આંખના નંબર ચેક કરાવી એ કન્ફર્મ કરવું જરૂરી છે.

ગેરમાન્યતા – ૬ : મોતિયાનું ઑપરેશન એક જ પ્રકારનું હોય છે

હકીકત : મોતિયાનું ઑપરેશન ઍવરેજ ૪૦ હજારથી લઈને દોઢ લાખ સુધીમાં થતું હોય છે. મોટા ભાગના લોકો માને છે કે પૈસા ભલે જુદા છે, પણ ઑપરેશન તો એક જ હોય. હકીકત એ છે કે કયા પ્રકારનો લેન્સ ફિટ કરવામાં આવે છે, કઈ ટેક્નૉલૉજી યુઝ કરવામાં આવી છે, ડૉક્ટર કેટલા અનુભવી છે એ બધી બાબતો પર ઑપરેશનની કૉસ્ટ નક્કી થાય છે. આમ સમજી-વિચારીને પસંદગી કરવી.

ગેરમાન્યતા – ૭ : મોતિયો પાકે ત્યારે જ ઑપરેશન કરાવવું

હકીકત : આ ગેરમાન્યતા ખૂબ વધારે પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. પહેલાં એવું હતું કે મોતિયો પાકે એટલે કે લગભગ વ્યક્તિને દેખાવાનું બંધ થાય પછી જ ઑપરેશન થતું. પરંતુ આવું થાય ત્યારે જો સર્જરી કરવામાં આવે તો એનું રિઝલ્ટ એટલું સારું મળતું નથી. આજે એ સમય છે કે લોકો વગર કારણે સહન કરવામાં માનતા નથી અને ઍડ્વાન્સ ટેક્નૉલૉજીની સાથે એ જરૂરી પણ નથી. મોતિયાની શરૂઆત થાય ત્યારે ડૉક્ટરને મળીને જેમ બને એમ વહેલી સર્જરી કરાવો એ હિતાવહ છે. એનાથી સર્જરીનું રિઝલ્ટ પણ ખૂબ સરસ મળશે અને લાંબા સમય સુધી દૃષ્ટિ વગર સહન કરવાની જરૂર નહીં પડે.

ગેરમાન્યતા – ૮ : મોતિયામાં સર્જરી થઈ ગઈ એટલે બસ, પછી ધ્યાન રાખવાની જરૂર નથી

હકીકત : કેટલાક લોકો એવા છે જે મોતિયાના ઓપરેશન બાદ બીજા દિવસથી જ નૉર્મલ લાઇફ જીવવા માગતા હોય છે. પરંતુ એ શક્ય નથી. ઓછામાં ઓછા ૧૦ દિવસ તમારે આંખને આરામ આપવો જરૂરી છે. ઑપરેશન પછી આંખ ચોળવી નહીં. એમાં કંઈ વાગી ન જાય એનું ધ્યાન રાખવું. કોઈ પણ સર્જરીની જેમ આમાં પણ ઇન્ફેક્શનનું રિસ્ક રહે છે. ત્રણ અઠવાડિયાં સુધી દરદીએ વાંકું વળવું નહીં અને ભારે સામાન ઊંચકવો નહીં. આ એક ખૂબ જ નાજુક સર્જરી છે, જેની અત્યંત કાળજી રાખવી જરૂરી છે.

ગેરમાન્યતા – ૯ : મોતિયો પાછો આવી શકે છે

હકીકત : મોતિયાનું એક વખત ઑપરેશન કર્યા પછી એ પાછો આવતો નથી. ક્યારેક એવું બને છે કે કોઈ દરદીમાં સેકન્ડરી કૅટરૅક્ટ થાય, જેમાં નવા લેન્સને પકડનારી મેમ્બ્રેન ધૂંધળી થઈ જાય અને એને કારણે દૃષ્ટિ ઝાંખી થાય. પરંતુ આ પરિસ્થિતિ નૉર્મલ લેઝર સર્જરી દ્વારા ઠીક થઈ શકે છે. આમ જે લેન્સ ધૂંધળો થવાને કારણે મોતિયો આવે છે એ પ્રકારનો મોતિયો સર્જરી પછી ફરી આવતો નથી.

ગેરમાન્યતા – ૧૦ : મોતિયાના ઑપરેશન પછી આંખ એકદમ સ્વસ્થ રહે છે

હકીકત : આંખનો લેન્સ અને એની તકલીફો એ આંખની એક પ્રકારની તકલીફ છે, જે સૉલ્વ થઈ જાય એટલે આંખ ૧૦૦ ટકા સારી જ છે એમ માની શકાય નહીં. રેટિના સંબંધિત કે ઇન્ફેક્શન સંબંધિત તકલીફો ગમે ત્યારે આંખમાં આવી શકે છે. એટલે મોતિયો થઈ ગયા પછી પણ રેગ્યુલર ચેક-અપ જરૂરી છે, જે સમયાંતરે કરાવતા રહેવું જરૂરી છે.

સૌજન્ય : મિડ ડે

શેર કરો આ માહિતી તમારા મિત્રો સાથે અને એમને માહિતગાર કરો. લાઇક કરો અમારું પેજ.

ટીપ્પણી

Ad Slot 4 – Below Bottom Related Article Block