સાચી ભેટ – આજની જનરેશન માટે ખાસ શીખ લેવા જેવી સ્ટોરી !!

“અરે આટલા જલ્દી કેમ ઉઠી ગયા?હવે આ ઉંમરે જરા વિશ્રામ પણ લો….” મમ્મી ના શબ્દો સાંભળતાજ પપ્પા સમાચાર પત્ર ઉઠાવી ગુસ્સા માંજ બહાર વરન્ડા તરફ જતા રહ્યા.

” મમ્મી તું પણ આમ. …????” મમ્મી ને સમજાવા ગયો કે એમનો ગુસ્સો મારી ઉપર ઠલવાયો :

” તો શું ખોટું કહ્યું? એમની ચિંતા કરું એજ મારો વાંક ?”

” જો તું એમની ખરેખર ચિંતા કરતી હોય તો એમની સાથે એવુજ વર્તન કર જેવું એમના રિટાયર્ડ થવા પહેલા કરતી હતી….વાતે વાતે આરામ કરવા ની વાત ન કર પ્લીઝ… ” મારી સામે સમજદારીપૂર્વક ડોકું હલાવી હામી ભરતી એ રસોડા માં જતી રહી .

માનવજીવન નું પહેલું સોપાન એટલે શાળા, કોલેજ, યુનિવર્સીટી નો અભ્યાસ સફર. બીજું સોપાન એટલે કારકિર્દી, વ્યવસાયિક જીવન ને જવાબદારીઓ ની પૂરતી અને છેલ્લું સોપાન એટલે’ રિટાયરમેન્ટ ‘ નિવૃત્તિ નો સમયગાળો. પપ્પા પોતાના જીવન ના આ ત્રીજા છેલ્લા સોપાન માં પ્રવેશ્યા ત્યારથીજ એમના સ્વાભાવ માં ખૂબજ તફાવત આવી ગયો. એક સફળ વિદ્યાર્થી, એક સફળ બેંકર તરીકે જીવન ના પહેલા બંને પાસાઓ માં અતિઉત્તમ પ્રદર્શન આપ્યા પછી આ ત્રીજું સોપાન એમને માનસિક રીતે પજવી રહ્યું હતું , એ હું તદ્દન સ્પષ્ટપણે જોઈ શકતો હતો.

સ્વાભિમાન અને પુરુષાર્થ ના પર્યાયી મારા પપ્પા એ પોતાનું સમગ્ર જીવન પૂરી ધગશ અને નિયમિતતા થી વિતાવ્યું હતું. મારા દાદા ને છ દીકરાઓ અને બે દીકરી ઓ એટલે કે ફૂલ આઠ બાળકો હતા. એમાં પપ્પા સૌથી નાના. તે સમયગાળા માં બાળકો ની કારકિર્દી ઘડવાની આજ જેવી હરીફાઈઓ ન હતી. બાળકો મોટા થઇ પોતાનું જીવન જીવતા શીખીજ લેશે, એવી વિચારધારો ની વચ્ચે ઉછેર પામેલા પપ્પા એ ખૂબજ નાની ઉંમરે સ્વનિર્ભરતા ગ્રહણ કરી લીધી હતી. અભ્યાસ ની સાથે સાથે છૂટક કાર્યો કરી એ જીવન ચલાવવા ની તાલીમ પણ લઇ ચૂક્યાં હતા. ‘અન વાઇલ યુ લન ‘ ની આધુનિક વિચારશ્રેણી તો પપ્પા એ ઘણા વર્ષો અગાઉજ જીવન માં ઉતારી લીધી હતી.

મમ્મી સાથે લગ્ન કરી ભાડે ના એક નાનકડા ફ્લેટ માં એમનું લગ્નજીવન આરંભ્યું. મમ્મી પણ એક મધ્યમવર્ગીય કુટુંબ માંથીજ આવી હતી. પપ્પા ના સઁઘર્ષ માં એ ખભે થી ખભો મેળવી ચાલવા માંડી . પપ્પા પાસે એને આપવા માટે સોના ના દાગીનાઓ, ડિઝાઈનર વસ્ત્રો , મોંઘી કટલેરી , આરામદાયક કાર ભલે ન હતા, પણ હા, એ મમ્મી ને રાણી જેમ તો રાખતાંજ. એ નાનકડા ફ્લેટ ની એ રાણી જ તો હતી. જે રીતે રહેવું હોય, જે કરવું હોય, જયારે ઉઠવું હોય, રવિવારે એનું રસોડું બંધ!

દર રવિવારે તો બહારજ જમવાનો ક્રમ…..ફાઈવ સ્ટાર હોટેલ માં નહીં …પણ રસ્તા પર ની નાની હોટેલો કે સ્ટ્રીટ ફૂડ ની લારીઓ ઉપર…પણ પતિ નો હેત માથે હોય તો એવા સ્ટ્રીટ ફૂડ ની સામે ગમે તેવા મોંઘા કેન્ડલ લાઈટ ડિનર પણ ઝાંખા પડી જાય… પતિ ના એ મધ્યમ વર્ગીય સ્કૂટર ઉપર ફરતી હોય ત્યારે એના ચ્હેરા પર ની ખુશી એના ધનવાન હોવાનો પુરાવો આપી જતી..આખરે વ્યક્તિ ની આંતરિક ખુશી ને સંતોષ નું પ્રમાણ જ એનું સાચું પ્રારબ્ધ ! જૂની પેઢી પ્રેમ માં દાખવતી એ ધીરજ અને પરિપક્વતા ને લીધેજ
સો વ્યક્તિઓ જોડે એક એક વાર સંબંધ વિચ્છેદ એટલે કે ‘બ્રેકઅપ’ કરવા ની જગ્યા એ એકજ વ્યક્તિ જોડે જ અનેકવાર ‘બ્રેકઅપ’ ને શીઘ્ર ‘પેચઅપ’ કરી લેતી અને તેથીજ એમના સંબંધો પણ આજીવન ટકતા !

મારા જન્મ પછી તો જાણે બંને ના જીવન નું એકજ લક્ષ્ય બની રહ્યું ,મારો યોગ્ય ઉછેર . એ લક્ષ્ય ની પાછળ બંને એ દિવસ રાત એક કરી નાખ્યા. એક નો એક દીકરો ..એના માટે બધુજ કરી છૂટવા બંને એ કમર કસી નાખી. બાળપણ માં મારી પાસે બહુ મોંઘા રમકડાંઓ કે વિડિઓ ગેમ્સ ન હતા…પણ મારા પપ્પા હતા..એક બાળક ને સૌથી સારી ભેટ કોઈ મળે તો એ એના માતા પિતા નો સમય , ફક્ત સમય નહીં , ગુણવત્તા યુક્ત સમય….મારુ બાળપણ એ ભેટ થી પૂરેપૂરું ભાગ્યશાળી બની રહ્યું .

રમત ના મેદાન માં સાથે દોડવાથી લઇ શાળા ના ઘરકામ ઉકેલવા સુધી, મારા નાનકડા મગજ ના તાર્કિક અતાર્કિક વિચારો સાંભળવાથી લઇ મારી દરેક મૂંઝવણો ને દૂર કરવા સુધી, મારી અંદર લાગણીઓનું સિંચન કરવાથી લઇ મને વ્યવહારુતા અને દુનિયાદારી શીખવવા સુધી, મારી અપેક્ષાઓ પૂરી કરવાથી લઇ મારી દરેક નકામી ઝિદ તોડવા સુધી એ દરેક પગલે મારી પડખે હતા, પ્રેમપૂર્વક, ધીરજપૂર્વક, સહનશીલતા પૂર્વક .

મારા અભ્યાસ ને ઉછેર માં કોઈ કમી રહી ન જાય એ માટે પોતાની
બેંકર ની નોકરી જોડે કેટલાક ઉપલક ના કાર્યો પણ કરી નાખતા. કામ કરવામાં કોઈ પ્રકાર ની શરમ કે સંકોચ ન રાખવા, ગમે તેટલું નાનું કાર્ય તક આવે ઉપાડીજ લેવું .કાર્ય નાનું કે મોટું કદી ન હોય , નાની કે મોટી તો ફક્ત વ્યક્તિ ની વિચારશરણી હોય, એજ એમનું જીવનમંત્ર! ઓવરટાઈમ કરી ને ઘરે આવેલ એ ચ્હેરો મારી સામે હંમેશા પ્રફુલ્લિત રહેતો પણ રાત્રે ઊંઘતા પપ્પા ના પગ ઉપર ના સોજા હું સતત જોતો રહેતો. આ બધા ની વચ્ચે મારી કારકિર્દી , કોલેજ યુનિવર્સીટી નો અભ્યાસ, એક્સ્ટ્રા ટ્યુશન ને ગમતા કોર્સ ની ફી ની વ્યવસ્થા કરવા એ સતત પ્રયત્નશીલ રહેતા.

ભાગ્ય પણ શ્રમ નેજ સાથ આપે. આખરે પોતાની મહેનત અને પરિશ્રમ થી એમણે પોતાનું આ નાનકડું ઘર વસાવ્યું. ભાડેવાળું ફ્લેટ જાતે ખરીદી એને અન્યલોકો ને ભાડે આપવા લાગ્યા . આ બધાની વચ્ચે મારો સોફ્ટવેર નો અભ્યાસ પૂરો થયો ને આખરે હું પગ પર ઉભો થયો. મારા પગાર જમા કરવા માટે મેં એમને જોઈન્ટ એકાઉન્ટ નો અભિપ્રાય આપ્યો પણ મારા સ્વાભિમાની પપ્પા એ સ્પષ્ટ ના પાડી :

” તારો ઉછેર મારી ફરજ હતી. એના બદલા માં કઈ પણ પરત મેળવવાની નિયત નહીં !હવે તું પણ તારું કૌટુંબિક જીવન આરંભીશ . એ માટે અત્યાર થીજ બચત ની ટેવ પાડ. જરૂર વિનાના ખર્ચાઓ કરીશ નહીં ને યોગ્ય સ્થળે ખર્ચવામાં હાથ રોકીશ નહીં ”
આ ટૂંકા શબ્દો માં જાણે આખો જીવન અનુભવ ઠલવાઇ રહ્યો.

મારી નોકરી શરૂ થવાના બે વર્ષ પછીજ પપ્પા નિવૃત્ત થયા. પેંશન
ની રકમ એમની આવક નું એકમાત્ર માધ્યમ બની રહી. મારો પગાર સારો એવો હતો પણ જયારે પણ એ વાત છેડતો એમનું આત્મસમ્માન ઘવાતું. એ સમજી જતા હું પણ એ વિશે વાત છેડતો જ નહિ . શરૂઆત માં એમણે ઘર ની નજીક એક મોલ ના કાઉન્ટર ઉપર નોકરી શોધી કાઢી. આજીવન સક્રિય રહેનાર વ્યક્તિ ને આમ અચાનક ઘર માં બેસવું પડે ત્યારે કેવી મનોદશા થતી હશે ,એ હું ફક્ત વિચારી શકું ,અનુભવી તો નજ શકું ! તેથી હું એમના નિર્ણય ને માન આપવા લાગ્યો અને એકાંત માં મમ્મી ને પણ સાથ સહકાર દર્શાવવા મનાવી લીધી.

પણ થોડાજ દિવસો પછી એમની જગ્યાએ કોઈ યુવાન ને કામ પર રાખી મોલ માંથી એમને છૂટા કરી દેવાયા. ઉપર થી એમના ફ્લેટ ના છેલ્લા ભાડુતો એ ફ્લૅટ ઉપર એક્પ્રકારે કબ્જો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો ને લાંબીલચક કાયદાકીય પ્રક્રિયા પછી ફરી એ ફ્લેટ હાથ આવ્યો. હવે કોઈ નવા ભાડુત ને ફ્લેટ આપવા નો જાણે વિશ્વાસ જ જતો રહ્યો. આવક નું એ માધ્યમ પણ બઁધ થયું ને બીજી તરફ આ ઉંમરે નોકરીઓ મેળવવા માં એક પછી એક સાંપડતી નિષ્ફ્ળતા ….આ બંને પરિસ્તિથી થી એ માનસિક પણે હતાશા માં ઘેરાવા લાગ્યા. ‘ડિપ્રેશન ‘ થી જીવલેણ બીજું શું ? એમની એ હતાશા ની આડઅસર સંબંધો ઉપર પડવા લાગી. વાતે વાતે ચીઢ , નકામો ગુસ્સો, બિનજરૂરી પ્રતિક્રિયાઓ થી મમ્મી પણ અકળાવા લાગી.

આખો દિવસ હું તો જોબ પર હોઉં. રાત્રે કામ થી નિધાળ જલ્દી ઊંઘી જાઉં. પણ પપ્પા ની પાસે પ્રવૃત્તિ ને નામે ફક્ત ઊંઘવું,જાગવું ,જમવું ……આરામ થી એમને તિરસ્કાર છૂટવા લાગ્યો. મમ્મી ને ઘર ના કાર્યો માં થોડી મદદ કરવા સિવાય કંઈજ સક્રિય પ્રવૃત્તિ બચતી નહીં . ટીવી માં સમાચાર સિવાય કશું ગમતું પણ નહીં . એમને મતે ટીવી એટલે સમય નો વ્યય કરતો ‘ઇડિયટ બોક્સ ‘ .

આખો દિવસ મોટાભાગ નો સમય એ પોતાના ‘ચેસ બોર્ડ ‘ સાથે જ એકલા વિતાવતા. મમ્મી ને તો એ રમત માં જરાય રસ નહીં , મારી જેમજ. મને પણ આઉટ ડોર સપોર્ટ જ ગમતા. બાળપણ માં એકાદવાર પપ્પા એ ચેસ ના નિયમો શીખવાડવાનો પ્રયાસ કરી જોયો હતો. પણ મારી અરુચિ અને નીરસતા નિહાળી એમણે એ પ્રયાસ પડતો મુક્યો હતો.

મમ્મી કહેતી પપ્પા ને બાળપણ થીજ ચેસ રમવું ખુબજ ગમતું. યુવાની માં એમણે ચેસ ની રમત માં સ્ટેટ લેવલ સુધી ભાગ પણ લીધો હતો. રાજ્ય કક્ષા ની ચેસ સ્પર્ધાઓ માં ઘણી ટ્રોફી અને સર્ટિફિકેટ પણ મેળવ્યા હતા. પણ એમની આ સિદ્ધિઓ ને પરિવાર તરફ થી યોગ્ય પ્રતિસાદ સાંપડયા ન હતા. પરિવાર તરફ ની અવગણના, ઉપેક્ષા, નાની વયે જીવન એ ખભે મુકેલ મોટી જવાબદારીઓ, કુટુંબ ની જવાબદારી, પત્ની ની સંભાળ ને મારા પ્રત્યેની ફરજ ની ચક્કી માં એમના એ રમત માં આગળ વધવાના તમામ સવ્પ્નો સંપૂર્ણ પણે પીસાય ગયા . આજે પણ જયારે એ પોતાની જ જોડે ચેસ રમતા હોય ત્યારે એ તૂટેલું સ્વ્પ્ન એમની નિરાશ આંખો માં ડોકાયા વિના નજ રહેતું.

આવતે મહિને પપ્પા નો જન્મ દિવસ હતો. એમને હું એક એવી ભેટ આપવા ઈચ્છતો હતો જે એમને આ હતાશા ને નિરાશા માંથી બહાર ખેંચી લાવે. એમની આ પરિસ્તિથી માં હું એમની પડખે રહેવા ઈચ્છતો હતો, એમની મૂંઝવણ ને ધીરજ ને પ્રેમ થી દૂર કરવા ઇચ્છતો હતો તદ્દન એજ રીતે જે રીતે એઓ મારા જીવન ની દરેક સમસ્યાઓ ને મૂંઝવણો માં મારી પડખે ઉભા રહેતા સંપૂર્ણ હેત ને ધૈર્ય સાથે !

અચાનક જ મારા મગજ માં કંઈક ઝબક્યું ને હું સીધો રિસાય ને વરન્ડા માં એકલા અટૂલા ચેસ રમવામાં વ્યસ્ત પપ્પા આગળ ઉભો થયો. સમય વેડફ્યા વિનાજ સીધો પ્રશ્ન પૂછી નાખ્યો :

” પપ્પા પૈસા જોઈએ છે…..ઉધાર…..પરત કરી દઈશ ”

બાળપણ થીજ સ્વનિર્ભરતા પચાવી ચૂકેલ એ વ્યક્તિ એ પોતાના યુવાન પુત્ર ના મોઢે આ પ્રકાર ની માંગણી સાંભળતાજ આશ્ચર્ય ને આઘાત ના ભાવો પ્રગટાવ્યા પણ પછી ચેકબુક કાઢી પેન તૈયાર પણ કરી લીધી.
” કેટલા ?”
” પંદર હજાર..” જવાબ તૈયાર જ હતો.
સાઈન વાળો ચેક મારા હાથ માં પહોંચ્યો. એકપણ શબ્દ પૂછ્યા વિનાજ પોતાની પેંશન બચત માંથી એ રકમ મને વિશ્વાસ સહીત થમાવી એ ફરીથી પોતાની રમત માં ડૂબી ગયા ………..

પપ્પા ના જન્મ દિવસે એમને ભેટ આપવા હું મમ્મી પપ્પા ને અમારા
એ જૂના ફ્લેટ પર લઇ ગયો. એક ભેટ આપવા આમ દૂર જવા ની શી જરૂર ? ભેટ તો ઘર માં પણ આપી શકાય ને ? એમના કોઈ પણ પ્રશ્ન નો મેં ઉત્તર જ આપ્યો નહીં કારણકે એ બધાજ ઉત્તર એ ફ્લેટ માંજ બંધ હતા .

ફ્લૅટ નું બારણું નવું નવું રંગાયું હતું . બારણું શું આખા ફ્લૅટ નુજ ‘રિનોવેશન ‘ થઇ ચૂક્યું હતું . બારણાં ઉપર ટંગાયેલુ વિશાળ સાઇન બોર્ડ આંખો ને ચમકાવી રહ્યું હતું . એના પર ચમકી રહેલ શબ્દો થી પપ્પા પણ ચમકી ઉઠ્યા :

‘ પ્રોફેશનલ ચેસ ટ્રેનિંગ સેન્ટર ‘

બારણું ખુલતાંજ પહેલેથી અંદર હાજર પચ્ચીસ બાળકો અને એમના વાલીઓ એ તાળી ઓ થી ‘ઇનોગ્રેશન ‘ ની પ્રક્રિયા ને વધુ આનંદિત
ને ઉત્સાહિત બનાવી. ફ્લૅટ ની અંદર નો નકશો સંપૂર્ણ બદલાઈ ચૂક્યો હતો. જૂના ફર્નિચર ને સ્થળે ત્રીસેક જેટલા નવા ટેબલ, દરેક ટેબલ ઉપર સામસામી બે ખુરશીઓ , ચેસ ના પ્રોફેશનલ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર ના મૅટ , ચેસ ના મહોરાઓ , દરેક ટેબલ ઉપર ગોઠવાયેલી ચેસ માટેની વિશિષ્ટ સ્ટોપ વોચ, ફ્લેટ ની દીવાલો ઉપર રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ચેસ રમતવીરો ની તસવીરો, સંપૂર્ણ પ્રેરણાદાયી વાતાવરણ ! બિલકુલ મધ્ય દીવાલ ઉપર પપ્પા ની ટ્રોફીઓ ને સર્ટિફિકેટ …

દંગ બની મને તાકી રહેલ પપ્પા ની આંખો માં વિસ્મય અને ખુશી નું સંમિશ્રણ છલકાયું. એમની વિસ્મયતા ને ઉકેલતા મારા હાથ એમના ખભા ને સ્પર્શ્યા.

” આપની પાસે ઉધાર લીધેલી એ રકમ નું આનાથી સુંદર રોકાણ શક્યજ ન હતું. સોસીઅલ મીડિયા પર કોચિંગ ક્લાસ ની જાહેરાત નાખી ને આપના પહેલા પચ્ચીસ વિદ્યાર્થીઓ આપની સામે છે. ”

આંખો પર થી ચસ્મો ઉતારી ભીંજાયેલા ખૂણા સાફ કરી કોચ એ દિવસ થીજ ડ્યૂટી પર લાગી ગયા.

વિદ્યાર્થીઓ ને એક અનુભવી કોચ મળી ગયા, પપ્પા ને પોતાનું ખોવાયેલું સ્વ્પ્ન ને મને અને મમ્મી ને પહેલા જેવા ઉત્સાહી, ધગશી ને ધ્યેયયુક્ત પપ્પા ફરી મળી ગયા.

આજે એમના ટ્રેનિંગ સેન્ટર શરૂ થવા ને બે વર્ષ પૂરા થયા. એમના ઉત્સાહ ની સાથે વિદ્યાર્થીઓ ની સંખ્યા પણ બમણી થઇ ગઈ છે. રવિવારે સ્પેસીઅલ બેન્ચ પણ ચાલે છે. એમના કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ રાષ્ટ્રીય કક્ષા એ ઝળહળી ચૂક્યા છે. એક વિદ્યાર્થીની તો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધા માટે તૈયાર થઇ રહી છે. દેશ માં યોજાતી ઓપન ચેસ ટુર્નામેન્ટ માં પોતે પણ અચૂક ભાગ લે છે. એમની ટ્રોફી ને સિર્ટીફીકેટ માં પણ ખાસ્સો વધારો થયો છે. મમ્મી પણ એસીસ્ટન્ટ ની જોબ બખૂબી નિભાવે છે. નિરાંત ના સમય માં નવા વસાવેલા ટેબ્લેટ ઉપર એ ચેસ ની સેલ્ફ પ્રેકટીસ કરતા રહે છે. પણ સૌથી મહત્વ ની વાત એજ કે જીવન નું નિવૃત્તિ વાળું સોપાન એ સફળતા થી પાર પાડી રહ્યા છે !

જે માતા પિતા આપણા જીવન સવ્પ્નો પૂર્ણ કરાવવા પોતાના સવ્પ્નો ને ત્યાગી દે છે, એ માતા પિતા ની એમના ખોવાયેલ સવ્પ્નો સાથે ફરી ભેટ કરાવી આપવી …એક સંતાન તરફ થી માતાપિતા ના ત્યાગ અને પ્રેમ ને સત્કારવા આનાથી ઉત્તમ કઈ ભેટ હોય શકે ?

લેખક : મરિયમ ધુપલી

આપને આ પોસ્ટ પસંદ આવી હોય તો જરૂર આપના અમૂલ્ય પ્રતિભાવ કોમેન્ટમાં પોસ્ટ કરજો, જે સદા અમોને પ્રેરણાદાયી બની રહે છે અને લેખક ની કલમને બળ પૂરે છે. આભાર … !

ટીપ્પણી

Ad Slot 4 – Below Bottom Related Article Block