વાહ! નડિયાદની ૧૪ વર્ષની છોકરીએ ૧૨૨ શહીદોના પરિવારને મદદ કરી.. અચૂક વાંચો

રાષ્ટ્રીય શાયર ઝવેરચંદ મેઘાણીની જીવતી રચના “ચૌદ વર્ષની ચારણ કન્યા” યાદ કરાવી જાય તેવી નડિયાદની જાદવ કન્યાએ શહીદોના પરિવાર માટે મુહિમ છેડી છે. નડિયાદની નાનકડી વિધિએ ૧૨ વર્ષની ઉંમરે ટીવીમાં પ્રસારિત શહીદોના સમાચાર જોતા શહીદોના પરિવાર માટે કાંઇક કરવાનો વિચાર આવ્યો હતો. વિધિના નાનકડા મગજમાં “શહીદ” શબ્દની ઊંડી સમજણ પહેલાંથી અંકાઇ ગઇ હતી.ત્યારથી લઇને અત્યાર સુધીમાં વિધિએ ૧૨૨ શહીદોના પરિવારોના ઘરે જઇને પોતાના પોકેટમનીમાંથી ૫ -૫ હજાર રૂપિયા આપ્યા છે. વિધિની આ મુહિમને લીધે લગભગ ભારતની તમામ સરહદોના મિલિટ્રી ચીફ વિધિને પોતાની દીકરી માને છે. નડિયાદમાં રહેતી વિધિના પિતા નાયબ મામલતદાર તરીકે ફરજ બજાવે છે. થોડા વર્ષો પહેલાં વિધિને તે શહીદના ઘરે લઇ ગયા હતા. જયા વિધિએ શહીદની દીકરીને જોઇને તેના પિતાને કહ્યું હતું કે મારે તેને રૂ.૫ હજાર આપવા છે. તેના પિતાએ સુંદર વિચારમાં ખાતર સિંચ્યું હતું. બસ પછી તો વિધિએ ભારતના કોઇપણ રાજ્યમાં શહીદ થાય તેમના પરિવારજનોને મળીને આર્થિક મદદ કરવાની પ્રથા પાડી દીધી. ઘરે આવતા મહેમાનોને ગલ્લો આપીને કહે છે કે શહીદોને મદદ કરશો?

વિધિ દરેક તહેવાર સરહદ પર કે શહીદનાં ઘરે ઊજવે છે
દેશ માટે જીવ આપનાર શહીદના પરિવારજનો તહેવારમાં તેમના વગર શું કરતા હશે? તેવા સતત વિચારો આવવાથી એક દિવસ વિધિએ કાશ્મીરની સરહદ પર જવા કહ્યું, તેના પિતાએ તેની જીદ પૂરી કરાવી ત્યારથી લઇને આજદીન સુધી વિધિ તહેવારો ક્યા તો સરહદ ઉપર કે શહીદના પરિવારજનોના ઘરે જઇને ઊજવે છે. હાલમાં જ પાકિસ્તાનની હલકાઇભર્યા કૃત્યમાં શહીદ થયેલા પરમજિતસિંઘના પરિવારને મળવા વિધિ નીકળી છે.

આ પ્રસંગથી અમને ઝવેરચંદ મેઘાણી રચિત “ચારણ કન્યા” કાવ્ય યાદ આવતાં અહીં પ્રસ્તુત કરેલ છે. કાવ્ય માણતા પહેલા દુલા કાગે એ વિશે શું કહ્યું છે તે જાણો..

1928 ગીરમાં તુલસીશ્યામની નજીક ચારણોનો એક નેસ છે. ત્યાંની હીરબાઇનામની એક ચૌદ વર્ષની ચારણ-કન્યાએ એકલીએ પોતાની વાછડીને મારનાર વિકરાળ સિંહને વાછડીનું માંસ ચાખવા ન દેતાં લાકડી વતી હાંકી મૂક્યો હતો.
“તુલસીશ્યામથી બે ગાઉ અમે ખજૂરીને નેસડે હતા,ત્યાં રીડ થઇ. સાવજ ડણક્યો. હાકોટા થવા માંડ્યા. રોળકોળ વેળા થઇ હતી. ખાડું-ધણ ઝૂંપડે આવતાં હતાં. તેમાંથી હીરબાઇ કરી એક ચારણ બાઇની વોડકીને સાવજે પાદરમાં જ પાડી. અમે બધા દોડ્યા.વીસેક જણ હતા. જ્યાં ધાર માથે ચડ્યા ત્યાં તો હીરબાઇ ક્યારની યે ત્યાં પહોંચી ગઇ હતી. મરેલી વોડકી પર એ ચારણ-કન્યા ચડીને સાવજ સામે સોટો વીંઝતી હતી. સાવજ બે પગે સામો થઇ હોંકારા કરતો હતો. બાઇ સાવજના ફીણથી નાહી રહી, પણ ગાયને ચારણી બાઇએ સાવજને ખાવા ન દીધી. એવખતે ‘ચારણ-કન્યા’ ગીત મેઘાણીભાઇ કાગળ-કલમ સિવાય રચીને ગાવા લાગ્યા. એમનું શરીર જાગી ઊઠ્યું. આંખો લાલ ઘ્રમેલ ત્રાંબા જેવી થઇ ગઇ. એ પણ સાવજ તરફ દોડવા લાગ્યા. અમે એમને માંડમાંડ પકડી રાખેલા.”
– દુલા કાગ

***************

“ચારણ-કન્યા” -ઝવેરચંદ મેઘાણી

સાવજ ગરજે !
વનરાવનનો રાજા ગરજે
ગીરકાંઠાનો કેસરી ગરજે
ઐરાવતકુળનો અરિ ગરજે
કડ્યપાતળિયો જોધ્ધો ગરજે
મોં ફાડી માતેલો ગરજે
જાણે કો જોગંદર ગરજે
નાનો એવો સમદર ગરજે !
ક્યાં ક્યાં ગરજે?
બાવળના જાળામાં ગરજે
ડુંગરના ગાળામાં ગરજે
કણબીના ખેતરમાં ગરજે
ગામ તણા પાદરમાં ગરજે
નદીઓની ભેખડમાં ગરજે
ગિરિઓની ગોહરમાં ગરજે
ઊગમણો આથમણો ગરજે
ઓરો ને આઘેરો ગરજે
થર થર કાંપે ! વાડામાં વાછડલાં કાંપે કૂબામાં બાળકડાં કાંપે
મધરાતે પંખીડાં કાંપે ઝાડતણાં પાંદડલાં કાંપે
સૂતાં ને જાગંતાં કાંપે
જડ ને ચેતન સૌ એ કાંપે આંખ ઝબૂકે ! કેવી એની આંખ ઝબૂકે !
વાદળમાંથી વીજ ઝબૂકે જોટે ઊગી બીજ ઝબૂકે
જાણે બે અંગાર ઝબૂકે
હીરાના શણગાર ઝબૂકે
જોગંદરની ઝાળ ઝબૂકે
વીર તણી ઝંઝાળ ઝબૂકે
ટમટમતી બે જ્યોત ઝબૂકે
સામે ઊભું મોત ઝબૂકે
જડબાં ફાડે!
ડુંગર જાણે ડાચા ફાડે!
જોગી જાણે ગુફા ઉઘાડે!
જમરાજાનું દ્વાર ઉઘાડે!
પૃથ્વીનું પાતાળ ઉઘાડે!
બરછી સરખા દાંત બતાવે
લસ! લસ! કરતી જીભ ઝુલાવે.
બહાદર ઊઠે!
બડકંદાર બિરાદર ઊઠે
ફરસી લેતો ચારણ ઊઠે
ખડગ ખેંચતો આહીર ઊઠે
બરછી ભાલે કાઠી ઊઠે
ઘરઘરમાંથી માટી ઊઠે
ગોબો હાથ રબારી ઊઠે
સોટો લઇ ઘરનારી ઊઠે
ગાય તણા રખવાળો ઊઠે
દૂધમલા ગોવાળો ઊઠે
મૂછે વળ દેનારા ઊઠે
ખોંખારો ખાનારા ઊઠે
માનું દૂધ પીનારા ઊઠે
જાણે આભ મિનારા ઊઠે
ઊભો રે’જે !
ત્રાડ પડી કે ઊભો રે’જે!
ગીરના કુત્તા ઊભો રે’જે!
કાયર દુત્તા ઊભો રે’જે!
પેટભરા ! તું ઊભો રે’જે!
ભૂખમરા ! તું ઊભો રે’જે!
ચોર-લૂંટારા ઊભો રે’જે!
ગા-ગોઝારા ઊભો રે’જે!
ચારણ—કન્યા !
ચૌદ વરસની ચારણ કન્યા
ચૂંદડિયાળી ચારણ કન્યા શ્વેતસુંવાળી ચારણ-કન્યા
બાળી ભોળી ચારણ-કન્યા
લાલ હીંગોળી ચારણ-કન્યા
ઝાડ ચડંતી ચારણ-કન્યા
પહાડ ઘુમંતી ચારણ—કન્યા
જોબનવંતી ચારણ-કન્યા
આગ-ઝરંતી ચારણ-કન્યા
નેસ-નિવાસી ચારણ-કન્યા જગદંબા-શી ચારણ-કન્યા
ડાંગ ઉઠાવે ચારણ-કન્યા
ત્રાડ ગજાવે ચારણ-કન્યા
હાથ હિલોળી ચારણ-કન્યા
પાછળ દોડી ચારણ-કન્યા
ભયથી ભાગ્યો
સિંહણ, તારો ભડવીર ભાગ્યો
રણ મેલીને કાયર ભાગ્યો
ડુંગરનો રમનારો ભાગ્યો
હાથીનો હણનારો ભાગ્યો
જોગીનાથ જટાળો ભાગ્યો
મોટો વીર મૂછાળો ભાગ્યો
નર થઇ તું નારીથી ભાગ્યો
નાનકડી છોડીથી ભાગ્યો!

સંકલન – દિપેન પટેલ

ટીપ્પણી

Ad Slot 4 – Below Bottom Related Article Block