લોન ની ભરપાઈ – હૃદયસ્પર્શી વાત !

બેન્ક ના લોન વિભાગ ની હરોળ માં બેઠા જયંતીલાલ ના ખભે એક જાણીતો હાથ મુકાયો.

” અરે, ગિરીશ આટલા વર્ષો પછી? ” પોતાના જૂના મિત્ર ને જોતાજ આંખો માં ચમક આવી. હાથ માં કાગળિયાઓ નો ઢગલો સાચવતો એમનો મિત્ર પડખે ગોઠવાયો.

” શું જયંતી ? ક્યાં ખોવાય ગયો હતો? સૌ ઠીક ?” મિત્ર એ ટેવ પ્રમાણે પ્રશ્નો ની વર્ષા કરી.

” હા ..સૌ ઠીક , ઉપરવાળા ની કૃપા છે..બસ આ જરા દીકરી માટે લોન ની વ્યવસ્થા કરવા…..”

એમનું વાક્ય પૂરું થાય એ પહેલાજ ગિરીશભાઈએ વચ્ચે જ ઉત્સુકતાપૂર્ણ ટાપસી પુરી. ” અરે વાહ, લગ્ન કયારે ગોઠવાયા ? છોકરો ક્યાંનો છે? વ્યવસાય શેનો ?…..”

હજી પ્રશ્ન ની યાદી લાંબી થાય એ પહેલાજ જ્યંતિલાલ એ એમની ખોટી ધારણા ને આગળ વધતા અટકાવી: ” નહીં …નહીં …..લગ્ન માટે નહીં ….લોન તો એના અભ્યાસ માટે ઉઠાવી રહ્યો છું .”

જ્યંતિલાલ ના શબ્દો સાંભળી ગીરીશભાઈ ને મોટો આંચકો લાગ્યો. એમના મિત્ર એ જાણે કોઈ તર્ક વિનાની વાત કરી હોય એવા ભાવો
સાથે એ મિત્ર ને વિસ્મય પૂર્વક તાકી રહ્યા !

” દીકરી ના લગ્ન માટે બચત રાખી છે કે નહીં ? આજકલ લગ્ન ના ખર્ચાઓ આભે સ્પર્શ્યા છે …” પોતાની અનુભવી દ્રષ્ટિ એ દર્શાવી રહ્યા.

” લગ્ન માટે તો એક થી એક પ્રસ્તાવ આવી રહ્યા છે .પણ એને હજી ભણવું છે . ઈન્ટીરીઅર ડિઝાઇનિંગ નો કોર્સ કરવા ઈચ્છે છે, મુંબઈ જઈ . ખર્ચો મોટો છે ને આવતા વર્ષે તો હું નિવૃત્ત થઈશ એ પહેલા લોન ની સગવડ થઇ જાય તો શાંતી “

ગીરીશભાઈ ને તો જાણે કાન ઉપર વિશ્વાસ જ ન આવ્યો. એક દીકરી નો બાપ આ પ્રમાણે કઈ રીતે વિચારી શકે એ એમના તર્ક ની પરે જ હતું. ” આ બધા ચક્કરો માં શેને પડવું જયંતી? દીકરી ની જાત જેટલી જલ્દી સાસરે વળે કે માથા નો ભાર હળવો ! ” મિત્ર ના ખભે હાથ ચઢાવી કોઈ મહત્વ ની સૂચના આપતા હોય એમ ધીમા સ્વરે પોતાની વાત એમણે આગળ વધારી. ” જો મને પણ તારી જેમજ એક ની એક દીકરી. યુવાની ના જોશ માં એ પણ એમજ ગાજતી.આગળ ભણીશ , પગ ઉપર ઉભી થઈશ, કારકિર્દી ઘડીશ ..પછીજ લગ્ન કરીશ….આ બધું આજકલ ની યુવતી ઓ ના દિમાગ માં નવુંજ ભૂત ચઢ્યું છે “

” હા પણ એમાં ખોટું શું? પહેલા પગ પર ઉભી થઇ રહે.લગ્ન કરવા
આખું જીવન પડ્યું છે..” જયંતીલાલ મક્કમ શબ્દો માં પોતાનો અભિપ્રાય મૂકી રહ્યા.

વ્યંગ ને કટાક્ષ માં મિશ્રિત હાસ્ય જોડે ગિરીશભાઈએ માથું ધુણાવ્યું. ” અને જો લગ્ન પછી સાસરેવાળા નોકરી ની પરવાનગી ન આપે તો આ લોન ની રકમ તો ગઈ અને પછી લગ્ન ની સામાજિક લેણ દેણ નો એ હાથી સમો ભારે ભરખમ ખર્ચો કયાંથી પહોંચી વળાય ?”

મિત્ર નો અભિપ્રાય સાંભળી જ્યંતિલાલ નું જાણે મોઢુંજ સિવાય ગયું. નિશબ્દ મિત્ર આગળ પોતાનો અભિપ્રાય હજી આગળ વધારતા ગિરીશભાઈ ડહાપણભર્યા સ્વર માં બોલ્યા : ” મારી દીકરી માટે ખુબજ સધ્ધર પરિવાર માંથી પ્રસ્તાવ આવ્યો છે. છોકરા ની આવક સરસ છે. સરકારી નોકરી છે. એનાથી વધુ શું જોઈએ? યુવાન દિકરીઓ ની જીદ્દ થોડી પૂરી કરતાં ફરાય ? પતિ ની આવક સારી એવી હોય ત્યારે આરામ થી ઘરે બેસી પોતાની ફરજ માં, કૌટિમ્બિક કાર્યો માં પરોવાય રહેવું.દીકરીઓ ને કેટલી પણ ભણાવીએ આખરે તો રસોડાંજ સંભાળવા પડે ! મારી જીવન ભર ની પૂજી એના લગ્ન ના ખર્ચ માટે પહોંચી વળશે. આ લોન વડે હું વર પક્ષ ની માંગણીઓ સંતોષી શકીશ .. પછી આખું જીવન મારી દીકરી આરામ થી રાજ કરશે ……”

” માંગણીઓ? દીકરી પણ આપવી ને ઉપર થી….”મન ના તિરસ્કારભાવો જયંતીલાલ ના શબ્દો માં ઉતર્યા.

” જે લોકો આપણી જવાબદારી ને આજીવન પોતાની જવાબદારી તરીકે સ્વીકારવા તૈયાર હોય એમનો એટલો તો હક બનેજ ને! એમની જે કાર ની માંગણી સંતોષવા આ લોન નું ફોર્મ ભરી રહ્યો છું એમાં મારી દીકરી પણ તો આરામ થી હરશે ફરશે ને ….”

ગીરીશભાઈ નો ક્રમ જાહેર થયો ને બંને મિત્રો છૂટા પડ્યા. જયંતિલાલ પોતાના હાથ નું ફોર્મ એકીટશે નિહાળી રહ્યા. મિત્ર ના શબ્દો એમને વિચારમગ્ન કરી રહ્યા. આખરે જીવન ભર ની પૂજી નો પ્રશ્ન હતો. ખોટી જગ્યા એ વેડફવાનું ક્યાંથી પોષાય ? હાથ ધ્રુજી રહ્યા અને સાથેજ હાથમાંનું ફોર્મ પણ. લોન નો પ્રકાર નક્કી કરવા બે જુદા અભિપ્રાયો વચ્ચે માનસિક સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બન્યો. શું લખે ? ‘સામાજિક ‘ કે ‘ ‘શૈક્ષણિક ‘ ? મિત્ર ના અભિપ્રાયો એમના અભિપ્રાય ને બદલે એ પહેલાજ એમણે ‘ શૈક્ષણિક ‘ શબ્દ લખી ફોર્મ ભરી સાઈન કરી નાખી.

થોડા વર્ષો પછી એજ બેન્ક માં રકમ કાઢવા માટે નું ફોર્મ ભરી રહેલ જ્યંતિલાલ ની નજર લોન માટે ના વિભાગ માં રાહ જોતા મિત્ર ગિરીશ પર પડી . પોતાનું કાર્ય પતાવી એ મિત્ર પાસે પહોંચ્યા :

” શું ગિરીશ નવી લોન ?” કહેતા મિત્ર ની પડખે ગોઠવાયા.

” ના …રે….ના…..હજી એજ જૂની લોન ના ચક્કર માંથી નીકળું ત્યારે …..” હતાશા ને નિરાશા શબ્દો માં છલકાઈ પડ્યા.

” પણ એ લોન ઉપાડવા ને તો ખાસ્સો સમય નીકળી ગયો?” જ્યંતિલાલ નું આશ્ચર્ય શબ્દો માં ઉતર્યું.

મિત્ર સામે હ્ય્યુ ઠલવાય રહ્યું : ” મને પણ એમજ હતું કે થોડા સમય માં જ આરામ થી ચૂકવી દઈશ…પણ લગ્ન પછી તો નવી નવી માંગણીઓ ઉદ્દભવવા લાગી. સામાજિક પ્રસંગો ને તહેવારો માટે ની ભેટ ની યાદી તો આગળ થીજ મળી જાય છે. નવા ખર્ચાઓ ને પહોંચી વળવા માંડ માંડ પ્રયાસ કરું છું ત્યાં આ જૂની લોન માથે એમ ની એમ ઉભી છે .ઉપર થી આજે વર પક્ષ તરફ થી ભેટ માં આપેલી કાર પરત થઇ. માર્કેટ માં કોઈ નવી એસી વાળી કાર નું મોડેલ આવ્યું છે. તો હવે આ જૂની કાર વેચી ને એ નવું મોડેલ જોઈએ છે. જાત ને પણ વેચી દઈશ તો પણ આ ખર્ચાઓ સમાપ્ત ન થશે ..” આંખો ના ખૂણાઓ ભીંજાયા ને હૃદય ના પણ !

” એક વાત કહું મિત્ર? દીકરીઓ સાંપ નો ભારો હોતીજ નથી. એને એ ભારો બનવાની ફરજ આપણે જ તો પાડીયે છીએ. દીકરીઓ ને જો તક આપવામાં આવે તો એ આપણા જીવન ના ભારો પણ હળવા કરી શકવાની ક્ષમતા ધરાવતી હોય છે. આજે મારી દીકરી ને એ તક પુરી પાડવાનો એક પિતા તરીકે મને પુરેપુરો ગર્વ છે. ઇન્ટિરિયર ડિઝાઈનર તરીકે નો કોર્સ સફળતા થી પૂરો કરી આજે એ મુંબઈ જેવી મહાનગરી માં સારો એવો પગાર કમાઈ સ્વનિર્ભરતા થી ને સ્વાભિમાન થી જીવે છે. મારી ઉપાડેલી એ લોન તો એણે પોતાનાજ પગાર ના હફ્તાઓ માંથી ક્યારની ચૂકવી દીધી . દીકરીઓ ને કારકિર્દી ઘડવા દેવું એ જોખમ ભર્યું લાગે તો શું કોઈ અજાણ્યા ઘર માં અજાણ્યા લોકો ને આપણી એ લક્ષ્મી ને સોંપી દેવી એનાથી મોટું જોખમ નહીં ? અને જો એ જોખમ ઉઠાવવા પહેલા એને સ્વનિર્ભરતા અર્પી જીવન ના દરેક તબક્કાઓ સામે સ્વાભિમાન થી ઉભા રહેવાની તાલીમ આપી દઈએ તો શું એ વધુ તર્કયુક્ત પગલું નહીં ?”

” પણ એના લગ્ન કરાવી ઠરીઠામ જોવા ઈચ્છતો પિતા શું એનું ભલું નથી ઈચ્છતો ?” પોતાના નિર્ણય અંગે એક પિતા તરીકે દલીલ થઇ રહી.

” લગ્ન કરાવવું નહીં પણ લગ્ન માટે ની અનુચિત ઉતાવળ સેવવી એ કદાચ એક વાલી તરીકે થતી મોટી ભૂલ . લગ્ન ની ઉમર વીતી જશે તો ? લગ્ન માટેના સારા મુરતિયાઓ હાથમાંથી નીકળી જશે તો ? મારી દીકરી કુંવારી જ ઘરે બેસી રહેશે તો ? આ બધા સામાજિક ભયો થી પીડાય જેમ બને તેમ જલ્દી લગ્ન સમેટવા ની ડોટ શરૂ થઇ જાય છે. કન્યાપક્ષ ની આ ઉતાવળ, આ અધીરાઈ નો પુરેપુરો લાભ ઉઠાવવા માં આવે છે.પરિણામ સ્વરૂપ લાંબી લાંબી આર્થિક માંગણીઓ ની યાદીઓ સામે મુકવામાં આવે છે. એ માંગણીઓ જેટલી અયોગ્ય , અનૈતિક એટલોજ અયોગ્ય ને અનૈતિક એને સ્વીકારવા નો ને પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ. એક વાર માંગે તે વારંવાર માંગે. એવા પરિવારો માં દીકરી વળાવવા કરતાં ભલે મારી દીકરી મારા ઘર માં માન ,સન્માન , સ્વાભિમાન ને સ્વનિર્ભરતા થી રહે , જો દરેક દિકરી ના વાલી આ પ્રમાણે દ્રઢતા થી અમલ કરે તો લોભ ને લાલચ માં ડૂબેલા એવા લોકો ની બધીજ દૂકાનો પર તાળું જ લાગી જાય !”

” તો શું તારી દીકરી ના લગ્ન ના કરાવીશ ?”બે આંખો પહોળી થઇ .

” લગ્ન તો થઇ ચૂક્યા . થોડો સમય લાગ્યો ખરો; પણ આખરે મારી દીકરી ના ભણતર ને કારકિર્દી ને માન આપનાર યુવક મળ્યો ખરો. જેને ફક્ત જીવન સાથી ની જરૂર હતી ,કોઈ મોટી રકમ કે ભેટ ની નહીં ! આજે પોતાની કમાણી માંથી ખરીદેલી ગાડી માં જયારે મારી દીકરી મને મળવા આવે છે ત્યારે છાતી ગર્વ થી ફૂલી જાય છે. ” પોતાના હાથમાંની ચેક બૂક આગળ દર્શાવતા પિતા ની આંખો માં હજી વધુ ગર્વ છવાયો . ” મારી લાખ મનાઈ કરવાં છતાં એક બેન્ક એકાઉન્ટ ખોલાવી આપ્યું છે . મારી પેંશન ની રકમ ક્યારેક મોડી મળે પણ મારી દીકરી નો ચેક મહિના ના પહેલાજ અઠવાડિયા માં મારા ખાતા માં અચૂક જમા થઇ જાય છે !”

એક પિતા નો ચ્હેરો ગર્વ થી ઊંચો હતો ને એક પિતા નો ચ્હેરો અફસોસ થી ઝૂકેલો .

મિત્ર ના ખભે આશ્વાસન નો હાથ ફેરવી બેન્ક માંથી બહાર નીકળી રહેલ એક સફળ પિતા ના શબ્દો થી ભીની થયેલ ઉદાસ પિતા ની આંખો ના પાણી એ હાથમાંના કાગળિયાં ને ભીંજવી નાખ્યાં . લોન ના પ્રકાર ની સામે પોતે લખેલ શબ્દ ‘ સામાજિક ‘ પર દ્રષ્ટિ ઠરી ને હૃદય વલોવાયું . ‘ જો એની જગ્યા એ ‘શૈક્ષણિક ‘ શબ્દ લખ્યો હોત તો ………..’

આજે દરેક દીકરી ના વાલીઓ ની સામે બેજ વિકલ્પ છે . ક્યાં તો ગિરીશભાઈ ની જેમ દીકરી ની હરાજી કરે અથવા જ્યંતીલાલ ની જેમ દીકરી ને સ્વનિર્ભર બનાવે …..લોન ના પ્રકાર માં ‘સામાજિક ‘ લખે અથવા ‘શૈક્ષણિક ‘ ………….

લેખક : મરિયમ ધુપલી

ટીપ્પણી

No comments yet.

Leave a Reply

error: Content is protected !!