ખુરસીને માન છે, વ્યક્તિને નહીં…..તમારું શું માનવું છે ????

0
1

અનુભવીઓએ કહેલી  કહેવત તદ્દન સત્ય છે  કે ” કોઈ પણ વ્યક્તિ ને અપાતું માન તેના પદને છે કદને નહીં “

વ્યક્તિત્વ ભલે ગમે એટલું અસાધારણ અને ભવ્ય હોય,પણ જો એની પાસે પદ,સત્તા, કે ખુરશી ન હોય તો એ વ્યક્તિ તરણાની તોલે છે. ઘરમાં સાપ નીકળે તો લાકડી, ધોકા લઈને તેને મારવા અને પૂરો કરી નાખવા લોકો તૈયાર થઇ જાય છે પણ એજ નાગ ભગવાન શંકરની છત્ર છાંયા હશે તો તેને જલાભિષેક, કે પુષ્પો ચડાવશે આમ સ્થાન નું મહત્વ છે.વ્યક્તિનું નહીં
34 વર્ષ પહેલાનો એક સ્વાનુભવ અહીં ટાંકુ છું
1983 માં મારી બદલી ભુજ (કચ્છ)થી રાજકોટ જિલ્લાના ઉપલેટા તાલુકામાં સાઉ ખૂણાના ગામ નાગવદરમાં મેનેજર તરીકે થઇ.એ ગામમાં ચમત્કારી ગણાતા ગાયત્રી માતાજીનું મંદિર પણ સુંદર હતું અને દૂર દૂરથી લોકો માનતા માનવા/પુરી કરવા ત્યાં દર્શને  આવતા
મારો એક નિયમ એવો હતો કે જયારે કોઈ ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં બદલી થાય, ત્યારે એ ગામની બેન્કમાં ચાર્જ લીધા પહેલા એક અજાણ્યા ઈસમ તરીકે ગામની મુલાકાત લેતો
ગામની હોટેલ,પાનની દુકાન,ગામનો ચોરે બેઠેલ વૃદ્ધો એ બધાની એક અજાણી વ્યક્તિ તરીકે મુલાકાત લઈ ગામના લોકો, બેન્કિંગ વ્યવસ્થા, વેપાર-ઉદ્યોગ,ખેતી વિગેરે વાતો જાણતો
એવીજ રીતે નાગવદર બ્રાન્ચનો ચાર્જ સંભાળવાના દશેક દિવસ અગાઉ એક અજાણ્યા આગતુંક ની હેસિયત થી હું નાગવદર ગયો
ઓક્ટો, મહિનો,સખત તાપ. માથે ટોપી, ગોગલ્સ, ઝબ્બો-પાયજામો અને બગલથેલો લઈ હું નાગવદર પહોંચ્યો, ગામની હોટેલે અર્ધી ચાહ પીધી,ત્યાં બેઠેલ એક વૃદ્ધ ખેડૂતને પૂછ્યું, ” ગાયત્રી મંદિર ક્યાં આવ્યું ?”
એમણે મને દર્શનાર્થી સમજી રસ્તો બતાવ્યો, બીજો સવાલ કર્યો “અહીં કોઈ ઉદ્યોગ કે કારખાના ખરા ?”
વૃદ્ધ ખેડૂતે જવાબ આપ્યો “અરે, અહીં  સિમેંન્ટ પાઇપ બનાવતી મોટી ફેક્ટરી છે, આખા ગુજરાતમાં એનો માલ પહોંચે છે, અને ધમધોકાર કારખાનું છે એ ગાયત્રી મન્દિર જતા રસ્તામાં જ આવે છે””સારું ” એટલું કહી મેં ગાયત્રી મંદિર તરફ પ્રયાણ કર્યું,ભાવ પૂર્વક દર્શન કર્યા, મહંતના ચરણસ્પર્શ કર્યા, બહારથી આવતા દર્શનાર્થીઓને પ્રસાદ સ્વરૂપે કોફી પાવાનો રિવાજ હોય, મને કોફી પણ પીવરાવી અને હું વિદાય થયો
રસ્તામાં સિમેન્ટ પાઇપની ફેકટરી આવતા હું અંદર ઘુસ્યો
દરવાજાની સામેજ વિશાલ મેદાનમાં કાચની ઓફિસમાં પ્રભાવશાળી શેઠ બેઠા હતા, શેઠની એ,સી, ચેંબર ના એક ખુણામાં ફ્રીઝ,અને બાજુમાં સોફાસેટ ગોઠવાયેલા હતા હું સીધો ઓફિસમાં ગયો

દરવાજો અર્ધો ખોલતા મેં વિવેકથી પૂછ્યું ” હું અંદર આવું “?
શેઠે મારી સામે જોતા પૂછ્યું ” શું કામ છે ?”
” મને તરસ લાગી છે, તેથી પાણી પીવું છે ” મેં જવાબ આપ્યો
શેઠે આગળ કશું પૂછ્યા વિના પોતાનો હાથ લંબાવી અને દિશા બતાવતા કહ્યું “જુવો, બહાર પાણીની નાંદ પડી છે, ત્યાંથી પી લ્યો ”
“આભાર, એટલું  સસ્મિત કહી દરવાજેથી જ હું પાછો ફર્યો

સામેના એક ઓટલા ઉપર મજૂરો અને શ્રમિકો માટે ગોઠવેલી, તડકામાં તપતી સિમેન્ટના ચાર પાંચ થીગડાં મારેલી ભૂખરી નાંદ ઉપર પતરાનું ઢાંકણ અને તેની  ઉપર લાલ લીલા પ્લાસ્ટિકના બે પ્યાલા પડેલા હતા,નાંદ ને જોડેલો સફેદ પ્લાસટીકનો નળ પણ શ્રમિકોના સિમેન્ટ વાળા હાથ અડીને ભુરો થઇ ગયો હતો, અને એવાજ પ્યાલા
મેં નીચા વળી ખોબેથી એકાદ ઘૂંટડો પાણી પી, હું રવાના થઇ ગયો
*********
દશેક દિવસ પછી હું બ્રાન્ચનો ચાર્જ લેવા પહોંચ્યો બધી વિધિ પતાવ્યા પછી સિમેન્ટ ફેક્ટરી ના ખાતા જોયા, ત્રણ થી ચાર લોન, કેશક્રેડિટ, ગવર્મેન્ટ બિલ્સ ઉપર ધિરાણ, બિલપરચેઝ જેવી વિવિધ લોનો ના ખાતા અને છેલ્લા બે મહિનાનો વહીવટ/વ્યવહાર તપાસ્યા
બીજે દિવસે બરાબર 12.00 વાગ્યે સિમેન્ટ ફેકટરીના માલિક શેઠ બેંકે આવ્યા

સસ્મિત હાથ જોડી અભિવાદન કરતા મારી સામેની ખુરશી ઉપર ગોઠવાતા બોલ્યા
” સાહેબ, અહીં મારી સિમેન્ટ ફેક્ટરી છે, અને મારા વિવિધ બેન્ક ખાતાઓ અહીં આપને  ત્યાં છે,આપ નવા-સવા હો અને ગામના મહેમાન હોવાને કારણે હું આપને  આજે જમવાનું નિમંત્રણ આપવા આવ્યો છું,આપ જો સમય કાઢીને આવો તો આપણે સાથે ભોજન લઈએ ”
હું ઘડીભર એમની સામે મંદ સ્મિત સાથે તાકતો જોતો જ રહ્યો,
શેઠ મને કળી ન શકતા પૂછ્યું, ” સાહેબ હું વૈષ્ણવ છું અને અમારી રસોઈ ડુંગળી લસણ વિનાની શુદ્ધ અને પવિત્ર હોય છે ”
થોડી વારે મેં પૂછ્યું ” આપ કોને નિમંત્રણ આપવા આવ્યા છો ?”

શેઠ બોલ્યા , “સાહેબ આપને  જ સ્તો ”
મેં જવાબ વાળ્યો, ” ના,આપ મને નહીં પણ મારી ખુરસીને નિમંત્રણ આપવા આવ્યા છો ,જો હું એક અજાણ્યો આગતુંક હોત  તો શું તમે મને પાણી પણ પાવા ના હતા ? આ પહેલાં તો આપણે એક બીજાને ઓળખતા પણ નહોતા ?
આ સાંભળતા જ શેઠ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા અને બોલ્યા ” અરે સાહેબ એવું હોય ?આપતો મેનેજર છો, પણ કોઈ અજાણ્યો આગતુંક પણ ગામમાં આવે તો ગામના આગેવાન અને ઉદ્યોગપતિ તરીકે એ મારી ફરજ છે, અને માનવ ધર્મ પણ ખરો ”

મેં વિવેક પૂર્વક દશ દિવસ પહેલા ઓફિસમાં દાખલ થવા દીધા વિનાશ્રમિકો  માટે મુકેલી નાંદમાંથી પાણી
પીવાની સૂચના આપ્યાનો પ્રસંગ એને યાદ કરાવ્યો, અને કહ્યું કે આજે તો નહીં, પણ હું જ્યા સુધી આ ખુરસી ઉપર છું ત્યાં સુધી તમારૂ  નિમંત્રણ નહીં સ્વીકારું, તેથી ફરી ક્યારેય મને ભોજ્ન માટે બોલાવશો નહીં
હા, હું જરૂર  એક વાર આવીશ પણ એ જયારે મારી અહીંથી બદલી થઇ ચાર્જ છોડ્યા પછી જો નિમંત્રણ આપશો તો અવશ્ય તમારું માન રાખીશ,પણ આજે મને માફ કરો, તમને દુઃખ લાગ્યું હોય તો દરગુજર કરશો ”

શેઠ ઝખવાણા પડી ગયા “ધરતી માર્ગ આપે તો સમાય જાઉં” એવી ભોંઠપ સાથે નીકળી ગયા
*
ખુરસીને માન છે, વ્યક્તિને નહીં

ટીપ્પણી

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here