વર્લ્ડ ફેમસ બ્રિટિશ નૉવેલિસ્ટ જેફરી આર્ચરની લવસ્ટૉરી, વાંચો જાણીતા લેખક દિનેશ દેસાઈની કલમે..

એક જાણીતી ગઝલના શેર સાથે પ્રેમની વાત કરીએ. “खोने की दहशत और पाने की चाहत ना होती, तो ना कोई खुदा होता और ना कोई ईबादत होती.” દરેક વ્યક્તિને ગમતી વ્યક્તિ પોતાનાથી જુદી ન થઈ જાય એની ચિંતા રહ્યા કરતી હોય છે. જો મેળવવાની ઈચ્છા અને ગુમાવવાની ચિંતા ન હોત તો? તો પ્રેમનું મેગ્નેટ એકબીજાને જોડીને રાખે જ નહિ.

બ્રિટિશ નોવેલિસ્ટ, વાર્તાકાર-નાટ્યકાર જેફરી આર્ચર (જન્મ તા.15 એપ્રિલ, 1940)એ કહ્યું છે કે “પ્રેમ એટલે પ્રિયજનના સુખમાં આપણું સુખ. પ્રિયજનની ગમતી તમામ બાબત આપણને પણ ગમતી હોય અને પ્રિયજનને નહીં ગમનારી બધી જ બાબત આપણને પણ ન જ ગમતી હોય.”

જેફરી આર્ચર લંડન રહે છે. એક સમયે તેઓ નેતા હતા અને કન્ઝર્વેટિવ પાર્ટીના ઉપપ્રમુખ (સને 1985-86) રહી ચુક્યા છે. તેઓ સને 1969થી 1974 સુધી એક ટર્મ માટે બ્રિટનની પાર્લામેન્ટના સભ્ય પણ રહ્યા છે અને બેન્કિંગ-આર્થિક કૌભાંડના આરોપ હેઠળ સને 2001થી 2003ના બે વર્ષ જેલમાં સજા પણ કાપી ચુક્યા છે. તેમની નવલકથાઓની 250 મિલિયન કોપીના વેચાણનો વર્લ્ડ રેકોર્ડ છે, એટલે કે તેઓ અંગ્રેજી સાહિત્યના લોકપ્રિય લેખક છે. જેફરી આર્ચને બ્રિટિશ સરકારે “લોર્ડ”નો ખિતાબ પણ એનાયત કરેલો છે.

પ્રેમ અને પ્રેમસંબંધમાં આદર-સન્માનની વાત કરીએ. જેફરીએ મેરી નામની યુવતી સાથે પ્રેમલગ્ન કર્યાં હતાં. મેરી આર્ચર સાયન્ટિસ્ટ છે અને સૌર-ઊર્જા દ્વારા ઊર્જા બચત ક્ષેત્રે સંશોધન દ્વારા મહત્વનું પ્રદાન કરેલું છે. જેફરી માને છે કે તેના મુશ્કેલ દિવસોમાં મેરીએ તેનો સાથ છોડ્યો નહોતો. જેફરી જે કંઈ પ્રવૃત્તિ કરે એને મેરી ગમાડતી અને તેને પ્રોત્સાહિત પણ કરતી. મેરીએ કોઈ દિવસ પતિની નહીં ગમતી બાબત પ્રત્યે છણકો કર્યો નથી કે તેના પ્રત્યે પોતાનો અણગમો પ્રગટ કર્યો નથી. ચાહવાની બાબતમાં આ મુદ્દો માઉન્ટ એવરેસ્ટ છે, એટલે કે સૌથી ટોચ ઉપરનું મહત્વ ધરાવે છે.

જેફરી આર્ચરે જ્યારે લખવાની શરુઆત કરી ત્યારે નવા નવા લેખક તરીકે પણ તેમની સ્ટૉરીઝ સૌથી પહેલા મેરી જ વાંચતી અને તેમને પ્રોત્સાહન આપતી. મેરી સાયન્સ ફિલ્ડમાં હોવા છતા તે પોતાના પ્રેમી અને પતિના લિટરેચરમાં રસ લેતી અને ઘણી વાર તેમને નવા નવા સ્ટૉરી આઈડિયા પણ આપતી. પ્રેમનો અર્થ સાથે બેસીને વાતો જ કરવી એવું નથી. એકબીજાના ફિલ્ડ અલગ અલગ હોય તો પણ એકબીજાના ફિલ્ડમાં રસ લેવો અને એકબીજાને તેમના કામકાજ માટે પ્રોત્સાહન આપવું એ પણ પ્રેમ જ છે. પ્રેમમાં આપણા પ્રિયજનની બધી જ બાબતો આપણને ગમતી હોય છે, ગમતી હોવી જ જોઈએ.

એક દિવસ મેરીની તબિયત થોડી ખરાબ હતી. તેણે જોબ ઉપર જવું પડે એમ હતું. બીજી તરફ હેલ્થના કારણે તેણે ઘરે આરામ કરવો જ પડે એમ હતું. જેફરીને એ દિવસે કંઈક લખીને પબ્લિશરને આપી દેવાની ડેટલાઈન હતી. એક તરફ લેખકની નજર સામે ઓછા સમયમાં લખવાનું ટાસ્ક અને બીજી તરફ પોતાની પ્રિય મેરી પથારીમાં હતી. જેફરીએ લખવાનું છોડીને એ દિવસે પત્નીની સેવા કરવાનું નક્કી કરી લીધું. જેફરીએ મેરીને થોડીક દવાઓ આપી. પોતે જ થોડું ખાવાનું પણ બનાવી લીધું અને પોતાના હાથે મેરીને જમવા પણ આપ્યું. જેફરી અને મેરીએ સાથે બેસીને ખાધું. મેરીએ કહ્યું હતું કે એ દિવસ મારા માટે યાદગાર દિવસ બની ગયો હતો. દવાના બદલે જેફરીએ મારી જે સેવા કરી અને સારસંભાળ લીધી તથા મને પોતાના હાથે જમવાનું બનાવીને જમાડી, એ બધાના કારણે જ મારી તબિયત સારી થઈ ગઈ. દવા જ નહીં, પ્રેમ અને સંભાળ પણ તમારા માટે હિલિંગ પાવર બની શકે છે.

.જ્યારે બે વ્યક્તિ એકમેકને પસંદ કરે છે ત્યારે એકમેકની બધી જ બાબતોમાં ઐક્ય પણ હોવાનું. અથવા એકમેકના શોખ, પસંદ-નાપસંદ, વિચાર વગેરે બાબતો એકમેકને અનુકૂળ આવનારી કે પસંદ આવનારી હોય ત્યારે જ બે વચ્ચે સમજણનો સેતુ રચાય અને મૈત્રી પ્રગટ થાય. મૈત્રીસંબંધ સમય જતા પ્રેમસંબંધમાં પરિણમે એવું બની શકે. પરંતુ દરેક પ્રેમસંબંધ લગ્નસંબંધમાં પરિવર્તિત થાય એવું હંમેશા બનતું નથી. જો બે વ્યક્તિના સ્વભાવ, ગમા-અણગમા, વિચાર, શોખ વગેરે સાવ જ વિરુદ્ધ દિશાના હોય તો એવા ઉત્તર ધ્રુવ અને દક્ષિણ ધ્રુવનું મિલન કોઈ રીતે શક્ય જ નથી.

પ્રેમ એટલે એકમેકનો આદર અને એકમેક પ્રત્યે સન્માનની ભાવના. જો બે વ્યક્તિ એકમેકને પ્રેમ કરે છે એમ માનતી હોય અને સાથે સાથે બેઉ વ્યક્તિ એકમેક સાથેના રોજબરોજના સંબંધમાં, વાતચીત અને સંવાદમાં, વ્યવહારમાં પોતાનું પદ, પ્રતિષ્ઠા, જાહેર જીવન, ધન-દોલત વગેરેનો ભાર પણ રાખે તો એનો કોઈ અર્થ જ નથી. એવા સંબંધમાં અહંકારની બદબૂ આવતી હોય છે. પ્રેમ હંમેશા નિષ્ઠા, ત્યાગ અને સમર્પણ માગે છે. પ્રેમમાં અભિમાન કે કશુંક બતાવી દેવાની ભાવનાને સ્થાન નથી. પ્રેમમાં હંમેશા સન્માન અને આદરને સ્થાન હોઈ શકે. પ્રેમમાં બદલો લેવાની ભાવનાને પણ સ્થાન ન હોઈ શકે.

દુનિયામાં મોહક યા મુગ્ધ કરી દેનાર સ્મિત તરીકે મોનાલિસાનું સ્મિત સદીઓથી જાણીતું છે. “મોનાલિસા”ના સર્જક લિયોનાર્ડો દ વિન્ચીની ઘણી બધી કૃતિઓ પ્રસિદ્ધ અને જાણીતી છે. “ધ વિન્ચી કોડ” દ્વારા પણ તેઓ જાણીતા છે. 15મી સદીમાં થઈ ગયેલા મશહુર ચિત્રકાર લિયોનાર્ડો દ વિન્ચી (1452-1519) એક મહાન દાર્શનિક પણ હતા. તેમનાં ચિત્રોમાં વિચાર-ચિંતન અને ગૂઢવાદ પણ છુપાયેલો જોવા મળે છે.

મોનાલિસાના સર્જક પ્રેમ વિશે કહે છે કે “પ્રેમમાં પરસ્પરનો આદર, સદભાવ અને સ્વીકાર મહત્વનો છે. માત્ર એક જ પક્ષ આદર આપે અથવા એક જ પક્ષ સ્વીકાર કરે તેમાં પ્રેમ નથી. પ્રેમની પૂર્ણતા એટલે પ્રેમનું પ્રાગટ્ય.”

પ્રેમ માટે હંમેશા અતિરેકની વાત કરવામાં આવે છે. ઊર્મિનો ઉભરો એટલે પ્રેમ એવું કહેવાય છે ત્યારે ઓશોનું વિધાન યાદ આવે. તેમણે કહેલું કે, જ્યારે તમારી ભીતરમાંથી કશુંક અતિરિક્ત પ્રગટે તો એ પ્રેમ માનજો. અતિરિક્ત – વધારાની લાગણીની છાલક. ઓશોએ વનસ્પતિ-વૃક્ષ-છોડનું દૃષ્ટાન્ત આપ્યું.

તેમણે કહ્યું કે જ્યારે વનસ્પતિનો આવિર્ભાવ થાય ત્યારે મૂળ જ હોય. મૂળને પોષણ મળે પછી એ નિખાર પામે છે, ઉછેર પામે છે. મૂળ પછી ડાળ, શાખાઓ અને પાંદડા વિકસે છે. આમ તમામને પોષણ મળી ગયા પછી તૃપ્તિના અંતે કળી અને ફૂલ તથા એ પછી ફળનું સર્જન થાય છે. આમ કહીને ઓશોએ એવો તર્ક આપ્યો હતો કે ફૂલનું સર્જન એ છોડ યા વનસ્પતિના સંતોષ અને સંતર્પક અવસ્થાની નિશાની છે.

દરેક સંબંધને એક ચોક્કસ નામ હોય છે. કોઈને કોઈ નામ આપવામાં આવે છે. પરંતુ પ્રેમને કોઈ નામ આપવામાં આવતું નથી. પ્રેમનું ગણિત કંઈક અજબ છે. પ્રેમનો સરવાળો કરો તો પણ પ્રેમ, પ્રેમનો ગુણાકાર કરો તો પણ પ્રેમ, પ્રેમનો ભાગાકાર કરો તો પણ શેષ – નિઃશેષ બચે એનું નામ પણ પ્રેમ. પ્રેમમાંથી પ્રેમ બાદ કરો તો પણ પ્રેમ જ મળે. આ છે પ્રેમનું ગણિત.

પ્રેમમાં સ્વીકાર અને એકરાર જરુરી ખરો પરંતુ પ્રેમના આવિર્ભાવમાં કોઈ શરતોને સ્થાન ન હોઈ શકે. પ્રેમ સ્વયંભૂ હોય. જ્યારે પ્રેમમાં અપેક્ષા, સ્વાર્થ અને ઈર્ષાનો સમાવેશ થાય ત્યારે પ્રેમ ઝાકળની જેમ ઊડી જતો હોય છે. સ્વાર્થ અથવા કશુંક પામી લેવાની, મેળવી લેવાની નરી અપેક્ષા હોય ત્યારે પ્રેમ ટકી શકતો નથી. પ્રેમ જાળવી રાખવો એ પણ અઘરું છે.
જ્યારે કોઈ એક વ્યક્તિની જરુરીયાતનો આધાર અન્ય વ્યક્તિ બની રહે ત્યારે એમાં પ્રેમનું અનુસંધાન ગાયબ જ રહેતું હોય છે. કશીક આપ-લે કરવાની સગવડને પ્રેમ કહી શકાતો નથી. સઘળી અપેક્ષાઓ ઉપર જ્યારે પૂર્ણવિરામ મૂકાઈ જાય ત્યારે કદાચ પ્રેમ પ્રગટ થઈ શકે. પ્રેમની લાગણીને કોઈ સ્વાર્થના ખાતર-પાણીની જરુર પડતી નથી. એ તો સ્વયંભૂ જ પ્રગટી આવતી ઈશ્વરીય દેન સમાન જડીબુટ્ટી છે.

જસ્ટ ટ્વીટઃ
“चल रहे है ईस दौर में रिश्वतों के सिलसिले,
तुम भी कुछ ले-दे के मेरे क्यों नहीं हो जाते?”
અજ્ઞાત

લેખક : દિનેશ દેસાઈ

દરરોજ લાગણીસભર વાર્તા વાંચવા માટે લાઇક કરો અમારું પેજ.

ટીપ્પણી

Ad Slot 4 – Below Bottom Related Article Block